Мышиная возня(маленькая автобиография)
Маленький рассказ, придумайте сами, мышка бегает между камнями. маленькая , светлая вперемешку серая , бегает бессмысленно, из стороны в сторону, думает, а что в этом плохого? маленькая мышка . иногда белая , серая, черная, рознакаляровая , смысл всегда один и тот же, мышка по броуновски не знает чего хочет. Мышкино сердце кровью облито. думает мышка о смысле жизни . тупо и скушно воет душа, негда прибится одни кореша, понятия , а также стремления ,неотвечающие ее намерениям. Глупые люди повсюду смеются, искоса смотрят . даже плюются, мышкино счастье было в горах, тех , о которых она не слыхала, видимо счастье, там где нас нет, мышка воздохнула устало. вдоль по течению смотрит она, встроив пытаясь тельце хилое, бегает вместе с другими мышами , вроде и сильными , но вроде и хилыми . мыши казалось стремятся куда то , думают делают нечто , а сами, так же , навечно, в мышиной возне, просто бездумно застряли. и мышке хотелось сказать как же так, разве не видите вы, что творится, однако мышам мышей не понять, солнцу не встать , а рекам не разлится, мышкино счастье, а может и горе, в этом ее пониманье глупом, счастье не в этой мышиной возне, счастье не тут , но что ж поделать, мы то ведь, тута

Политика заебала , все достало, еще какие то мудаки носятся со всякими кидалавами, интрнетами ебадями, хуй разберешь , мсн и все прочая чушь, хотелось поспать но не вышло , дождь за окном стучит еле слышно , нервы подняты тупой дурой. Хуй с ними вздрочили уснули

Дарэчы супер тэксты . самі песні можна пампануць адсюль:
http://belarus.indymedia.org/17288


00. пад акупацыяй.
Пілося і елася і яшчэ хацелася.
Хацелася так непераадольна.
Хацелася і маглося б,
Калі б толькі ня гэтае “Б”
Калі б ня гэтая сцюжа,
у нутры сябе і навокал
Вясна, як позьняя восень,
Катуе дажджамі што року.
Чаму гэта ўжо мяне ня зьдзіўляе?
Праверкі дакумантаў на вуліцах.
Мянты што у падворку цябе чакаюць,
Каб ты на акцыі ня прысуьнічаў.
Так хочацца лаяцца матам,
Калі авансам за гэта караюць.
І зноў у іх там нейае ствята.
Яны зноўку там нешта адзначаюць.
А мы жывем у сваіх кватэрах,
Шмат павярховых бараках.
Губляя сяброў пражываем,
Чарговый дзень пад акупантам.

01. будучым ворагам дзяржавы.
(dedykacja dla Macieja)
Калі і зноў пачнуць па сьценах клеіць,
Свае ўлёткі, заклікі і маніфесты.
А радыё і тэлевізар, пачне крычаць,
Як малады над труною нявесты.
Калі турмы праглынуць пацыфістаў,
І ты пачуеш як грукаюць суседу ў дзьверы.
А народ захварэўшы імперскай ідэей,
Пачне з радасьцю хадзіць на парды ды малебны.
Калі сам патрыярх пачне свае спічы,
Бласлаўляючы войска на фронце.
А народ са шчырымі сьлязьмі ў вачах,
Пачне пасылаць маладзёнаў на бойню.
Гістэрычныя дзеўкі на пэроне з кветкамі,
Сустракаць будуць ганаровых забойцаў.
А нязгодныя, прымусова будуць,
У дзьве змены вырабляць кулі для фронта.
Калі перад табою паставяць выбар,
Забіваць за дзяржаву ці загінуць як вораг.
Я веру ў твой правідловы выбар.
Ворагаў дзяржавы стала болей.

02. забі мяне мент.
Вітаю вас любыя браты ды сёстры.
Загад за загадам за вёснамі вёсны.
Яны усё бліжэй да нашага падворку.
Яны спрабуюць нішчыць нас па асобку.
Мент мае правы а ты абавязакі.
І памятай, балота закону вельмі вязкае.
Патрапіў у палон, кайданы за сьпіною.
Але ніякай пашаны для мянтоўскага гною.

Лепш забі мяне мент!
Дзеля таго каб у ночку спакойна вяртацца дамоў.
Забі мяне мент!
Бо я не забуду цябе і тваіх браткоў.
Забі мяне мент!
Бо прыдзе час і я ня буду так проста стаяць.
Забі мяне мент!
Дзеля таго каб у ночку спакойна спаць.

Новыя сводкі, чарговыя ахвяры.
Нязгодных чакаюць “эўрапейскія” нары.
Яшчэ адзін у шпіталі апасьля затрыманьня.
Прэмія за добрае загаду выкананьне.
Давольная морда, сытае рыла.
Добры заробак, жывецца ня хіла.
І будзь я бамжом ля сьметнікавага баку.
Аніякай пашаны для дзяржаўнай сабакі.

Забіты жыцьцём абгрызаю пазногці.
Бабуля ў пакоі “анёл паньскі” чытае.
Вечар. Спальны раён. Небяспека.
Там мянтоўскі патруль, плян вырабляе.
У маім падворку нябыло калабарантаў.
Аніякай павагі да быдла ў форме.
Акупант на заўжды застаецца акупантам.
Пісталет, дубіна – яго маральныя нормы.
Я памятаю як плакала жонка суседа.
Калі яго забралі бо кагосьці ня выдаў.
Ён круцей за Тайсана круцей за Алі,
Ён адгрыз оперу вуха калі яго бралі.
І дурное пытаньне: чаму мент мой вораг?
Няўжо гэта быдла назваць можна сябрам.
Загад улады яго маральная норма.
Акупант назаўжды застаецца акупантам.

03. пяшчота.
Пяшчотная ўвага маёй радзімы,
Праз сэксоўны пацалунак мянтоўскай дубіны.
Праз лёгкі флірт, кірзовым ботам.
Да страты прытомнасьці, крывавай блявоты.
Ты нарадзіўся тут і ўжо павінны.
Школа, войска, праца, канапа, тэлевізар,
Жонка, дзеці, “дэмакратычныя” выбары,
Пяшчотныя абдымкі забойчай рутыны.
Пяшчота.
Пяшчотныя абдымкі камітэта дзярж. бяспекі.
Затхлы пах рэпрэсій, што не вывятрыць форткай.
Продкі твае, што зьнікалі ў лесе,
Або, як з лагера вярталася знаёмая цёткі.
Ўсялякія структуры, што вымаўляць ня варта,
Презідэнт, разам з нацыянальным сходам,
Cьвята горада, сука, сьвяточная варта.
Ўсё гэта настойліва нам пхаюць у горла.

Ты мусішь быць патрыётам, так дзяржава сказала.
Чырвона-зялёным перамажуць дзяцінства.
Але, словы… Гэтага заўсёды так мала,
Каб перадаць моц гэтых “пяшчотных” пачуцьцяў.
Пяшчота, родам з плошчы, што ў цэнтры сталіцы.
Боты, гумовыя дубіны, аутазакі.
Пяшчота з лясоў, Ля Катыні ды Менску.
Стрэлам у патыліцу, восеньскім ранкам.
Бо, ёсьць народы: “лепшы” і “горшы”,
І каб у сьвеце, раўнавагу не парушыць,
“Лепшы” пхае сваю культуру “горшаму”.
Жры ня абляпайся, паразумнець мусішь.
Павер, у нас так мала засталося часу.
Хутка нам пагрукаюць ботамі у дзьверы.
А на партрэтах будзе Фэлікс Дзяржынскі.
І следча з пісулькай, якой сам не верыць.

04. бма.
Яны гавораць: “Набывай.”
Гавораць нам: “Бяры. Купляй.”
Каб толькі грошы зарабіць.
Як можна сукай такой быць?
БМА
Пізьдзець у СМІ і інтэрнэце.
Пізьдзець зімой. Пізьдзець у леце.
Можа Супер і Сахараў.
А па другому БМА.

Наёбываць гурты, занятак ня прыгожы.
О, як можна скурвіцца каб зарабіць грошы.
БМА выдае фашыстоўскае быдла.
Я ня буду выдавацца на лэйбле з фашыстам.

Спаткаўся неяк хворы крытык,
Зь дзьвума лахамі са сталіцы.
І сталі зборку выдаваць,
Ды фашыкаў туды ўстаўляць.
Камерцыйнае быдла.
Безідэйныя шмары.
З другога боку барыкады,
Ўраз з фашнёй ды мянтамі.

05. заябала!
Колькі разоў ужо прасраны той момант.
Калі трэба сарвацца, быць свабодным ды дзікім.
Замест гэтага, абсыпаны пеплам з папяросы,
У ложку дапіваешь чарговае піва.
Бунтуй!Давай!
Крычы!Трывай!
ЗАЯБАЛА!!!
Твой бацька быў бунтаром у маладосці,
А зараз кожны ранак гальштук апранае.
Як можна так здрадзіць сваім ідэалам?
Хлусіць сабе, толькі каб жыць далей?
Ня пераўтварайся ў рэнегатаў з 60-х.
Твая маці паліла ў маладосьці бюстаношы,
А зараз, апранае і продае іх.
Шчасьце гэта калі заўсёды ёсьць грошы?

Тэлевізыйная праўда, праўда СМІ дзяржаўных.
Шчасьлівая рэальнасьць якой не існавала.
Больш даверу выклікае напіс у прыбіральні,
Няўжо тябе гэта не заябала?
Нам серуць у вушы, нам сцуць у вочы.
За нашыя грошы з прымусовых падаткаў.
Іх прапаганда з ранку да ночы.
Іх капірайт на тваю рэальнасьць.

06. сэкс з прэзыдэнтам
Безбароннае голае цела.
Сыты позірк нахабных вачэй.
Толькі каб ня моцна балела.
Толькі каб, ён скончыў хучэй.
Ну а потым абцягнем спадніцу,
Ці сератліва нацягнем штаны.
Што рабіць? А жыць далей трэба.
Што рабіць? Так была заўжды.
Сэкс з прэзыдэнтам
І што ранку, шыбуе на працу,
Згвалтаваны, зламаны народ.
Подняць вочы ахвяры баяцца.
Каб нябачыць навокал усё.
Ну а той, хто яшчэ не зламаўся,
С паза крат вымушан назіраць,
За агідным палавым актам,
Прэзідэнта ў навінах.

Няўжо быць ахвяраю так прыемна?
Тупая ўпэўненасьць у непазбежнасьці гвалту.
Ты сам адчуваешь можа быць інакш.
Скажы ў голас “НЕ!” і перастань баяцца.
Выйдзі з кухань на вуліцу, разбі тэлевізар.
Не здавай свае мозгі прапагандзе ў арэнду.
Былыя ахвяры з каменьнем на вуліцэ
Гэта будзе сэкс прэзідэнту.

07. твой бацька фашыст.
І ня кажы пра яго дабрыню
І ня кажы мне пра тое, што ён любіць cвабоду.
Я бачыў вочы яго
Іх цяжка любць.
А твая любоў, гэта жах!
Так жахліва патрапіць ў лік нязаўгодных.
Ты ведаешь, ён можа прагнаць,
Ён можа забіць.
Твой бацька фашыст!
Не глядзі на мяне так, я ў гэтым пэўны,
Ён проста фашыст!
Не глядзі на мяне так.
І справа зусім ня ў коляры сьцяга.
Ён можа сябе называць кім заўгодна.
Словы нячога ня варты,
Калі рукі ў крыві.
Я сам ня люблю ярлыкоў,
Але сімптомы хваробы за надта вядомые
Пакуль ён там на гары,
Ён будзе душыць.

Яму ніколі ня падам рукі.
Я ня тісну рукі забойцам, і катам.
І калі ён зляціць з гары,
Я па сапраўднаму буду рады.
Я ніколі ня пайду за ім.
Я ня баран, каб крочыць у стадзе.
І калі ягоныя паедуць танкі,
Я сустрэну іх молатавым на барыкадзе.

08. восень, верасень.
Восень. Верасень. Панядзелак. Ранак.
Я абудзіўся не цьвярозы ня п’яны.
Я абудзіўся не цьвярозы ня п’яны,
Таму што, бляць, восеня, панядзелак, ранак.

Пачатак тыдня. Праца чакае.
Ранак. Падворак. Шэрасьць у радкі.
У рваных кішэнях маіх нагавіцаў,
Засталося поў тыдня да палучкі.

Восень. Верасень. Панядзелак. Ранак.
Я абудзіўся не цьвярозы ня п’яны.
Я абудзіўся не цьвярозы ня п’яны,
Таму што, бляць, восеня, панядзелак, ранак.

Чарговы дзень без пераменаў,
яшчэ адзін дзень крок за крокам
Без пераменаў у чаканьні рэпрэсій,
на белых кухнях з эўрарамонтам.

Зноўку размовы замест супраціву.
Зноў, вочы баязьліўцаў нязгодных.
Кожны з іх чакае, на перамены,
Алеж нічога для гэтага ня зробіць.

Навокал здыхае нешта безпаваротна.
А сэрца таміцца пад белай кашулей.
Я, бля, іду скрозь сьвет ліхтароў,
Уздоўж старой паламатае бардзюры.
Такі самы, нічым ня горшы, ня лепшы,
Як навокал, суайчыньнікі па хатах.
Пагрызены дэпрэсіяй і адзінотай,
Нічога новага тая самая здрада.
Аааа сука

09. день победы.
Кто это я,
Много ли я возьму?
На груди меня
День победы!
С кем это я,
Должен ли я кому
- Ей, ей, ей, ему
Где это я,
В сердце ли кому?
Что бы мне бы у.
День Победы!
Как это я,
Жаль себя самому.
Где ты, где ты, я?
Хочется, хочется черную
Смелую женщину.
День Победы!

10. памятай свае карані.
Панк рок, сука. Сука, панк рок.

11. калі лука здохне.
Абуджаные ранкам,
выцягнутые з цёплага ложка.
Першая цыгарэта, гарбата,
з лыжкай цукру, апошняй.
Потым вуліца, транспарт.
Кантроль і толькі потым работа.
Праца як катаваньне,
Фізычны працэс вырабляньня поту.

Не вешайце нос браты ды сёстры
Паверце, адчуйце надзеі промень.
Ёсьць прычына для аптымізму.
Мы будзем жыць, калі лука здохне.

Затрыманыя АМАПам на вуліцы,
Калі здаецца, перамога так блізка.
Асуджаныя і пакараныя,
Таму што крычалі, бо маўчаць проста брыдка
Адлічаныя з універсітэтаў,
Звольненыя з працы за супраціўленьне.
Тыя хто ніколі ня марыў пра уладу,
З пагардай да прадаўшыхся пакаленьняў.
Тыя хто ніколі ня пісаў даносаў
Ні ўступаў пад націскам у брсм-ы.
Тыя хто ня ходзіць на іх суботнікі
І ніколі ня паедзе на іхія з’езды.
Тыя каму ня быць калабарантам,
Каму брыдка такое нават падумаць.
Тыя з кім стаім побач на вуліцы
А быдла з гумовымі дубінамі на супраць.

Умирая, растворяюсь в темноте безвременного окончания себя
Исходно плачу о смысле жизни не зная что есть что
Сдохну-пускай мать плюнет мне в гроб, величайшей сыновье счастье.
Могильник скажет я есть, я вылезу из могилы и разобью его в дребезги , память не должна быть вечной . все вечное повторяет ошибки настоящего

Должно быть прошлое и настоящее должно быть будущее и продолжение, все должно мне
Бог

Вблизи невосходящего солнца,
Расту в своем величии,
Сдыхая от бессоницы,
Вошь, в человечьем обличие.
Неизменное право каждого,
Все называть именами,
мы растоптали сами,
мы навесгда растоптали.
И что-то кажется только
Что-то просто бегает,
Что-то сожрала бессоница,
А что-то просто завидует .
В глазах моих стоят слезы ,
В них видно твое отраженье
Крик о мольбе безмолвный,
Блюю от отвращениья
Кто-то сидит и плачет,
Кто-то стремится быть первым,
Кто-то растет над собою
Я же , окаменелый.

Была пятніца, восьмага траўня. Наплываў ясны пагодлівы вечар, сьвежы і зорны. Марка зь Янам сядзелі пад парасонамі вулічнай кавярні, дапіваючы па трэцім кухлі піва.
Яны пасябравалі параўнаўча нядаўна – трохі болей за год, на паседжаньні літаратурнай студыі пры рэдакцыі гарадзкой моладзевай газэты. Абодва выявіліся прыхільнікамі паэзіі, вось і зараз, прысёрбваючы піва, вялі тую самую несканчоную размову, што доўжылася паміж імі ўжо цэлы год.

– Ну добра, украінскай літаратуры няма. Усе тыя тычыны-сасюры даўно павыміралі. Дый што яны пісалі?! – запальна пытаўся Ян. – Другое дзела расейская літаратура. Асабліва – паэзія.

– Паэзія – яна заўсёды іншая рэч. Або «другое дзела», як ты сказаў, – шматзначна падтакнуў Марка, пасьля чаго натхнёна дапіў сваё піва. Зірнуўшы ў пусты кухаль, ён раптам нарадзіў прапанову. – Слухай, а як наконт таго, каб палірнуць?

– Што палірнуць? – Ян, заглыблены ў сваю выкрывальна-хваласьпеўную прамову ў гонар паэзіі, не адразу злавіў перамену тэмы. – А, палірнуць? Чаму б і не?

У пажарнай часьці, дзе Марка зарабляў свой хлеб надзённы мастаком-афармляльнікам, якраз сёньня далі прэмію за першы квартал. Марка пасьпеў ужо купіць у пэнсіянэра каля вакзалу томік Тэкерэя ў добрым стане і таму пачуваўся вызваленым ад абавязку несьці дахаты і рэшту грошай. Жонцы заўсёды можна сказаць, што прэмію зрэзалі. З гэтае прычыны ён узмахам рукі паклікаў афіцыянта ды рашуча замовіў пляшку партвэйну.

Калі густая чырвоная вадкасьць соладка і павольна пацякла па страваводах, Ян зрабіў спробу вярнуцца да ранейшае тэмы.

– Але і ў расейскай паэзіі ня так усё проста. Вось я, напрыклад, цаню Іосіфа больш за ўсіх тых жэняў, андрушаў і робэртаў, разам узятых. Занадта шмат яны пра чырвоныя сьцягі пісалі.

Марка, ня маючы пярэчаньняў (дый ахвоты лезьці ў спрэчку), толькі кіўнуў і другі раз прыклаўся да шклянкі, дзе прадбачліва пакінуў на два пальцы віна. А Ян акурат тым часам (часам Маркавага глытка) неспадзявана й раптоўна згубіў нітку размовы. Ён паглядзеў на пляшку такім запытальна-ўмольным позіркам, які цяжка было не зразумець, і калі Марка плюхнуў зь яе ў шклянкі, Ян хуценька схапіў сваю, паднёс да вуснаў, але замест выпіць зьнячэўку прамовіў:

– Скажы мне, адкуль яны бяруцца?

– Хто – яны? – не зразумеў Марка. – Паэты?

– Ды не. Вэтэраны, – прыцішыў голас да шэпту Ян.

– Як гэта – адкуль? – ня цяміў Марка.

– Зараз растлумачу, – паабяцаў Ян, чаркнуўшыся зь сябрам. Яны выпілі, перавялі дых, і Ян працягваў: – Еду я сёньня ўраньні ў бібліятэку, а ў тралейбус на Тэатральным пляцы заходзіць вэтэран. Невялічкі такі сівы дзядок, ордэнаў на ім вось так, – Ян правёў рабром далоні па таліі ніжэй за стальніцу, там, дзе Марка і ня ўбачыў, адно мог здагадацца. – І ён так уладна, так жорстка абвёў нас усіх, хто ехаў у тым тралейбусе, вачыма: «Ану, хто тут мне месца саступіць?» – што адразу трое ці чацьвёра ўсталі. Ён тады сеў, яшчэ раз нас усіх позіркам акінуў ды паехаў сабе…

– Ну і што тут цябе зьдзіўляе? – запытаўся Марка і зноў плюхнуў у шклянкі. – Заўтра ж гэты, Дзень Перамогі.

– Але! – Ян перайшоў ужо на ціхі шэпт, хоць, апрача іх, у радыюсе мэтраў дзесяці не было ніводнага наведніка, адно воддаль маячыў у дзьвярах пануры афіцыянт. – У тым і ўся загадка. Скажы, чаму іх не відаць у іншы час, увесь год? Ні ўлетку, ні ўвосень, ні ўзімку?

– Цікава… – Марка задуменна паглядзеў у шклянку і даліў яшчэ патрошку, спачатку сабе, потым сябру. – Калі шчыра, дык я таксама калісьці пра гэта думаў. Ну, будзьма!

Гэтым разам партвэйн пайшоў плаўна й нячутна, пакінуўшы адно гаркаватую слодыч у горле. Скаўтнуўшы асцу, Марка працягваў:

– Як мне было гадоў дзесяць-дванаццаць, да нас у школу іх часьцяком прыводзілі, ну гэтых, вэтэранаў. Я тады думаў: «Калі стану дарослым, яны ўжо ўсе паўміраюць, і маё пакаленьне будзе ганарыцца, што бачыла яшчэ жывых удзельнікаў той вайны».

Ян паглядзеў на Марку ва ўпор і нэрвова гігікнуў. Марка, нібыта зразумеўшы, кіўнуў.

– Мне ўжо сорак два, а я кожны год бачу іх у траўні на парадах. І яшчэ праз год буду бачыць, і праз два, і празь пяць. Некалі мне проста здавалася, а цяпер я перакананы – пражыву сваё жыцьцё, памру, а яны на сваіх парадах усё будуць хадзіць і хадзіць.

Запала маўчаньне. Ян заміж адказу працягнуў руку цераз стол і сам разьліў рэшткі віна. Сябры, нібы па камандзе, узьнялі шклянкі і зрабілі глыток. Ян ажно закерхаўся – словы лезьлі з горла насустрач трунку.

– Слухай, а табе ніколі не здавалася… Мо яны ўжо і напраўду памерлі?

Марка падняў вочы.

– А давай праверым…



* * *
Сябры разьлічыліся – гэта значыць разьлічыўся Марка. Ян выняў быў з кішэні пяцёрку, але старэйшы таварыш уладным рухам рукі спыніў яго: кінь! Ён даў маркотнаму афіцыянту пяцідзясятку і, каб было бяз рэшты, паказаў на пляшку каньяку мясцовага разьліву, якая самоцілася ў шкляным бары сярод гарэлак і партвэйнаў:

– А гэта нам з сабой. І пару бутэрбродаў, тых, зь селядцом.

Могілкі ў іхнім горадзе былі не далёка і ня блізка. Марка зь Янам перабеглі вуліцу, ускочылі ў пусты, ці не апошні, тралейбус, не прабіваючы квіткоў, перайшлі пяць або шэсьць прыпынкаў. Яны выйшлі ў змрок, які ўвачавідкі гусьцеў, перасеклі яшчэ дзьве вуліцы зь пераважна прыватнай забудовай. Жалезная брамка, што служыла бакавым уваходам на могілкі, аказалася адчыненая – яна адно ціхенька рыпнула, калі сябры пераадолелі яе і спыніліся.

– Ну і што цяпер? – запытаўся Ян здушаным голасам.

Як быццам у адказ, недзе ў прыватным сэктары хрыпата азваўся певень. Ягоны крык ня ўзьняўся ўгору і ня быў падхоплены іншымі пеўнямі. Дый ці былі на гэтай гарадзкой вуліцы іншыя пеўні?

Марка прымружыў вочы, паправіў акуляры і, прыціскаючы да грудзей пляшку, рушыў уперад вузкай сьцежкаю паміж магілаў. Ян, баязьліва горбячыся й азіраючыся, пабрыў сьледам.

Хвілінаў празь дзесяць яны апынуліся на цэнтральнай алеі, параўнаўча шырокай і асьветленай двума слабенькімі бледнымі ліхтарамі. Сюды, на алею, таксама выходзілі магілы, але яны былі прыветнейшыя, чым там, у глыбіні кладоў. Ахайна абкапаныя, дагледжаныя, зь вянкамі і жывымі кветкамі ў бутэльках з-пад кефіру ды ў маянэзных слоічках.

– Тут ляжаць дастойныя людзі, – прамармытаў Марка, кіруючыся бліжэй да сьвятла. Паўз магілы двух мэраў, чые чорныя гранітныя галовы сурова ўглядаліся ў цемру з дарагіх пастамэнтаў, паўз магілу дырэктара тэатру і галоўнага лекара гарадзкога шпіталю сябры нарэшце выйшлі да лавачкі, што сіратліва прыткнулася пад далёкім ліхтаром. Разгледзеўшыся й змахнуўшы з дошак невідочны пыл, Марка сеў, заціснуўшы паміж каленяў пляшку. Алюміневая закрутка тройчы затрашчала ў ягоных пальцах.

– Пі, – працягнуў ён пляшку Яну. Той узяў, зрабіў глыток, скрывеліўся.

– Ну як? Нармальны? Ці палёны? – Марка, не чакаючы адказу, забраў пляшку і зрабіў адразу два вялікія глыткі. – Нармальны! Г-гу!..

Дзесьці за дрэвамі, у нябачным адсюль прыватным сэктары, завыў сабака. Ян спалохана азірнуўся і ўцягнуў голаў у плечы.

Марка падбадзёрліва ляпнуў сябра па плячы і раптам замёр. Паблізу пачуўся дзіўны, незразумелы гук. Гэта быў скрыгат, але ня гучны і рэзкі, а глыбокі, як быццам прыглушаны слоем нечага мяккага. Ваты? Ці – зямлі?

Сябры інстынктыўна прыгнуліся, прыціснуліся адзін да аднаго і павярнулі галовы ў той бок. Спачатку нічога не было відаць, аднак потым у цямрэчы за магіламі ўдалося разгледзець нейкі хаатычны, адрывісты рух.

Гэта быў стары мужчына зь зеленаватым тварам і рэдзенькімі валасамі на чэрапе, апрануты ў форму падпалкоўніка з чырвонымі пятліцамі танкіста. Левая рука вісела ў яго ўздоўж цела амаль нерухома, але правай падпалкоўнік даволі спрытна абтрапаў з кіцеля наліплую зямлю. Худыя й тонкія пальцы былі закрапаныя воскам, што прыліп да пазногцяў.

– Эй, рабята! – ён з-за магільнай агароджы памахаў Марку зь Янам усё тою ж правай рукой. – З наступаюшчым празьнічкам вас!

– Дзякуй… вас таксама… – прамармытаў Марка. Ян, далучаючыся, кіўнуў.

– Тут нашых нікаго ня відзелі? – пацікавіўся падпалкоўнік, гледзячы глыбока запалымі вачыма, нібы і не на іх, а некуды ў глыбіню цемры. У адказ Марка толькі паціснуў плячыма.

– Ну ладна… – вайсковец павярнуўся і, далей атрасаючыся, пацёгся паміж магіламі кудысьці ўлева. Сябры праводзілі яго позіркамі, усё яшчэ не даючы веры вачам. Ян дробна-дробна цакатаў зубамі. Марка паднёс яму да рота пляшку і ўліў глыток каньяку. Ян адно ўдзячна кіўнуў і абхапіў свае локці далонямі. Яго калаціла дробная дрыготка.

Далей уздоўж алеі адна з цэнтральных магілаў таксама заскрыгатала, глуха і невыразна. Падпалкоўнік прысьпешыў у той бок хаду. І якраз своечасова – з-пад пліты павольна паднялася высокая, станістая постаць у мундзіры з шырокімі лямпасамі і вялікімі залатымі зоркамі на пагонах.

– Таварышч генерал! – падскочыў да яго танкіст, уздымаючы ўгору неслухмяную правую руку. – Падпалкоўнік Панкратаў на таржэсьцьвеннае пастраеніе прыбыў первым!

– Вольна! – мармытнуў генэрал, атрасаючы мундзір. – Не сьпяшыце, падпалкоўнік. Хаця усердзіе пахвальнае.

Абодва вайскоўцы выйшлі на цэнтральную алею. Цяпер было відаць, што зямля прыліпла ня толькі да кіцеляў, але і да штаноў – генэралавых, дыхтоўных, зь лямпасамі, і падпалкоўнікавых, вузейшых і сьціплейшых. Чаравікі ў абодвух таксама былі забруджаныя, хоць і не гразёю, а пылам. Таму сьпярша генэрал, а за ім і падпалкоўнік асьцярожна патупалі нагамі.

– Бач… ты не памыліўся… – прашаптаў Марка і прагна каўтануў з пляшкі. Ян працягнуў дрыготкую руку і, абліваючыся, зрабіў свой доўгі глыток.

А глухаватае скрыгатаньне ўжо неслася з розных бакоў, здалёк і зблізку. То тут, то там гупала аб дол каменная пліта і з-пад яе паднімалася чарговая постаць у мундзіры.

Нябожчыкі падцягваліся да генэрала й падпалкоўніка, рапартавалі аб прыбыцьці, а потым працягвалі атрасацца, пакрысе шыхтуючыся ўздоўж алеі ў ня вельмі роўную калёну. Ян з Маркам незварушна сядзелі на лавачцы. Ды на іх ня надта і зважалі. Размовы, што вялі нябожчыкі міжсобку, перапляталіся ў шырокае і не зусім зразумелае палатно:

– Ох харашо як вакруг!.. Вясна, усё пазелянела! Нядарам вясной пабеду дабылі!

– Ты, што лі, яе дабываў? Да табе ж у сорак пятам чатырнаццаць лет стукнула, Іван Міронавіч! Ты ж ваенруком усю жызнь праработаў у школе, пацаноў вучыў працівагаз адзяваць!

– Ну і што, і эта тожа нада! Гатовіў будушчых зашчытнікаў. Ці вы што проціў імееце, Міхаіл Пятровіч? Ілі я вінават, што ад вас малодшы?

– О, глядзі, Сямёнаўна вылезла! Ты ж наша падруга баявая, і маць, і сястра, і жана! – паміж магільных агароджаў прабіралася, накульгваючы, старэнькая бабуля ў доўгай чорнай спадніцы і плюшавай жакетцы, на якой трыма шэрагамі тырчэлі ордэнскія плянкі. – А дзе ж самі награды твае? Дзецям у насьледзтва аставіла?

Сямёнаўна спынілася, абаперлася на весьніцы каля адной з магілаў і прашамкала:

– Да награды мае Віцька, унук младшы, яшчэ ў дзевяноста первам вывез у эту Польшу, каторую мы з вамі, Пятровіч, асвабаждалі, і там зьмяняў на часы электронныя, кітайскага праізводзтва.

– Да вы што? Вот негадзяй! І як так можна!.. – абураны, разьвёў рукамі Пятровіч. Ад рэзкага руху адна рука ў яго ненатуральна перагнулася ў локці навонкі, і ён ашчадна засунуў яе ў кішэню кіцеля.

А Сямёнаўна, шчэмячыся вузкімі праходамі між магілаў, тлумачыла:

– Дык ён жа тых часоў прывёз тады нямерана, цэлыя два мяшкі. З тымі часамі паўгораду хадзіла. І це тры кіоскі на базары, якія ён січас дзержыць, яны ад тых часоў пачаліся. То разьве ж мне жалка?

Марка здрыгануўся і асьцярожліва перавёў позірк на свой гадзіньнік. «Casio» паказваў палову на трэцюю. Ян, прыхінуўшыся да сябравага пляча, ужо не трымцеў, а сядзеў у нейкім здранцьвеньні. Марка сіламоц расчапіў яму зубы і ўліў туды колькі грамаў каньяку. Па тым, што на Янавым гарляку таргануўся коўцік, было зразумела: жыцьцё ў целе яшчэ кволіцца. Марка ашчадна паднёс пляшку да вуснаў і адпіў сам.

Тым часам Пятровіч выйшаў на сьвятло і выявіўся тоўстым і пляшывым маёрам-сувязістам. Ён паглядзеў у бок Маркі зь Янам і быццам бы сам сабе, але досыць голасна прамовіў:

– А ў ніх жа тут зараз есьць магазіны і кіоскі эці, як іх… кругласутачныя! Чуеш, Сямёнаўна, а твой унук часам не такім кіоскам заведуе?

– Не, ён куртачкамі і штанамі таргуе, – ужо зусім побач адгукнулася Сямёнаўна. – У яго ўначы закрыта.

– А-а-а, і то праўда… – Пятровіч відавочна ўзьбіўся на блізкую й важную для сябе тэму. – Да і дзенег гэтых, саўраменных, наўрад лі ў каго найдзёш. Яны ж, радня, перад тым, як хараніць, усе карманы абшараць!..

Той, каго ён называў Міронавічам, невысокі вузкаплечы нябожчык у форме няпэўнага роду войскаў з пагонамі старшага лейтэнанта, стоячы трохі воддаль, разьвёў рукамі ды паціснуў плячыма. Гэтыя рухі атрымаліся нязграбна-драўлянымі, аднак Пятровіч мяняць тэму не хацеў.

– Вот у нас пару лет назад тут вылез учасьнік Акцябарскай рэвалюцыі. Яму ў наябры паложана, але ён дзень перапутаў ці, можа, і нарошна. Яно ж прыятней вясной вылезьці. Так у яго, слыш, Міроныч, у яго ў падкладцы пінжака залатыя царскія пяцёркі зашыты аказаліся. Ну, я табе скажу, мы тагда гульнулі!.. – летуценна гнуў сваё Пятровіч, пакрысе, крок за крокам, набліжаючыся да лавачкі. Марка прытуліў Яна да сябе, і той ад жаху апусьціў голаў, гледзячы проста пад ногі, у цемру, ледзь разбаўленую бледным ліхтарным сьвятлом.

Пятровіч неяк бокам, нізка і дробна перастаўляючы ногі, нібыта ішоў на пратэзах, чыкіляў да ліхтара. Ян роспачна застагнаў, а Марка схаваў пляшку з каньяком пад куртку.

– Вот слышце, маладыя людзі, – здалёк пачаў Пятровіч, спыніўшыся мэтраў за пяць ад іх. – Скока зараз бутылка водкі стоіць? У эціх вашых, новых дзеньгах?

Марка з паўхвіліны счакаў. Нябожчык зрабіў у іхнім кірунку яшчэ тры крокі, і не адказаць ужо было немагчыма. Намагаючыся, каб голас не трымцеў, Марка прашаптаў:

– Ды грыўні тры-чатыры…

– Ё-ёй… Дарагавата… – Пятровіч быў ужо за пару крокаў. – Прэжнія разы былі і па дзьве, і па паўтары грыўні. Што ж гэта такое, што ўсё даражае?

Марка зь Янам маўчалі. Пятровіч таксама спыніўся й быццам задумаўся, вырашаючы нейкую складаную задачу. Потым зрабіў ячшчэ два-тры дробненькія крокі ды пачаў сваёй правай рукою ці то мацаць, ці то масіраваць грудзі – леваруч, там, дзе сэрца.

«Можа, яму блага? – мільганула ў галаве ў Маркі, ды гэтую думку імгненна захінула іншая: – Але як гэта мерцьвяку можа быць блага?» А Пятровіч, пакуль тое, палез пад адварот кіцеля і пачаў там нязграбна шнарыць.

– Слушайце, маладыя людзі… – ён калупаўся за пазухай, і Марку рабілася страшна ад самой думкі пра тое, што Пятровіч зараз можа адтуль дастаць. – А вот вы можаце даць мне эці самыя чатыры-пяць грывень… не за бясплатна… а вот за эта, напрымер.

Ён выцягнуў руку з-за пазухі – там не было нічога. Але той самай рукой ён зьняў з грудзей ордэн Чырвонай Зоркі і працягнуў яго Яну, адначасова прыкручваючы двума нягнуткімі пальцамі на «хвосьцік» круглую мэталёвую заглушку, якую і адшпільваў так доўга з адвароту кіцеля.

– Ордэн. Ён гаразда дарожэ стоіць.

Ян, быццам загіпнатызаваны, глядзеў на пяціканцовую мэталёвую зорку, пакрытую чырвонай эмальлю, потым узяў яе левай рукою, беражліва, двума пальцамі. У той самы час правую далонь ён засунуў у кішэню штаноў і здабыў адтуль пяцёрку – тую самую, якой спрабаваў разьлічыцца ў бары і якую ўладным рухам вярнуў яму Марка.

– Вось. Вазьміце.

Мярцьвяк працягнуў сваю выпетраную далонь, і Ян паклаў туды банкноту, хутка-хутка, яшчэ й адхапіўшы сваю руку, каб выпадкам не дакранулася плоць да плоці. Пятровіч заўважыў і ўсьміхнуўся вузкімі, амаль нерухомымі вуснамі:

– Ня нада, ня нада баяцца…

Ён схаваў пяцёрку ў кішэню і, павольна разьвярнуўшыся, пашкандыбаў па алеі.

А нябожчыкаў тым часам прыбывала й прыбывала, іхняя шматгалосая размова ўжо разьлягалася па-над усімі кладамі.

– Сматры-сматры, Манцюк паказаўся! Ах ты, тля бандэраўская! Ты ж первых два года вайны ў паліцаях служыў ілі там у лясу сядзеў. А патом, кагда нашы прыйшлі, так ты, как ні ў чом ні бывала, прысаедзініўся! Ану, прачся назад, зараза, а то закапаем утарой раз!..

– О, Лазар Майсеевіч паявіўся. Ты што ж, за ўсю жызьнь так вышэй маёра і не даслужыўся? Пятая графа памяшала?

Той, каго назвалі Лазарам Майсеевічам, выглядаў яшчэ амаль жывым – відаць, яго пахавалі ня так даўно. У яго быў прыгнечаны выраз твару са стуленымі вуснамі ды вялікім, хоць і не крукаватым носам. Маёрскі мундзір сядзеў на ім неяк недарэчна, але ён, абцягнуўшы яго, упэўнена папраставаў на алею, туды, дзе стаяў генэрал. Высока паднімаючы ногі, якія, здавалася, зусім не згіналіся ў каленях, Лазар Майсеевіч адрапартаваў пра сваё прыбыцьцё, а затым, далікатна ўзяўшы генэрала пад локаць, адвёў яго ўбок, бліжэй да ліхтара. Марка ўслухаўся і пачуў досыць гучнае шамканьне:

– Слышце, таварышч генерал… Тут нада рашыць адзін вапрос. Я ж эта, нядаўна, так сказаць, пераход савяршыў.

– Што-што? – не зразумеў генэрал.

– Ну, помер то есьць.

– А-а-а. Ну і што ж? – генэрал размаўляў неахвотна, відавочна дэманструючы жаданьне вярнуцца да больш прыемных абавязкаў. Недалёка ўжо тоўпілася з паўтузіна новых нябожчыкаў, якія, падымаючыся на дыбачкі, пазіралі ў бок постаці зь лямпасамі. – Давай быстрэй, Майсеевіч!

– Так штоб быстрэй, то эта… – сумеўся Лазар, – нужна ваша помашч…

– Какая яшчэ помашч? – скрывіўся генэрал.

– Вы ж з эцім, зь цяперашнім прадсядацелем гарсавета, як эта ано… з мэрам, вы ж зь нім знакомы? Он жа ў вас у ваенкамаце замясьціцелем начынаў? Так уродзе?

– Не замясьціцелем, а камсоргам! Не цяні, Майсеевіч! Кажы, што нада!

– Так вот… – Майсеевіч відавочна ня ўмеў «не цягнуць», – я ж калі помер… мы ж в очарадзі стаялі… на кварціру.

– У цябе ж была кварціра, трохкомнатная! На бульвары герояў Сталінграда, з улучшанай планіроўкай!.. – усё больш уквелена хрыпеў генэрал.

– Ой, да кагда эта! – Лазар паднёс рукі да грудзей. – Посьле этага я два раза зьяжджаў. Та кварціра старшай дочке асталась. А пасьледнее ўрэмя я жыў з унучкай, у двухкомнатнай хрушчоўке.

– І што? – у генэрала яўна сканчалася цярпеньне.

– Да эта ж… Як я помер, акурат перад дваццаць трэцім феўраля, то мы ўсе ждалі, што нам ордзер прынясуць, на новую кватэру. Чэраз эта ажыданіе мяне радныя яшчэ дзьве нядзелі не харанілі. Фу, стыдна сказаць, усю хату ім праваняў…

– Ну і што з этага? – генэрал ужо крычаў, не хаваючы раздражненьня. – Ты радзіш, наканец, чаго ты хочаш?

– Ой, тока ня нада на мяне крычаць! – Лазар Майсеевіч таксама адважыўся падвысіць голас. – Я вас тока папрасіць хацеў, штоб вы днём, посьле парада, есьлі прадставіцца случай, напомнілі пра этот вапрос прадсядацелю. Бо маі так і асталісь у той хрушчоўке. Пахлапочыце, таварышч генерал?

Генэрал выхапіў локаць з Майсеевічавых пальцаў, рэзка крутануўся на абцасах і, не адказаўшы, хутка, наколькі мог, рушыў да новапрыбылых нябожчыкаў, якія чакалі яго на алеі воддаль. Адышоўшы крокаў на дзесяць, ён азірнуўся на Лазара, што самотна застыў, трымаючы сагнутую ў локці руку, якая толькі што разьвіталася з рукавом суразмоўцы. У генэралавым позірку зьмяшаліся пагарда й шкадоба, а з паўраскрытага пустога рота даляцела кароткае й глухое: «Ладна!.. Пасмотрым».

Марка зь Янам пасьпелі трохі апамятацца і нават украдня глынулі з пляшкі, якую дзеля гэтага мусілі нахіляць ужо вельмі высока. Марка зноў схаваў пляшку пад паху, за куртку, і своечасова, бо па алеі да іх набліжаліся падпалкоўнік Панкратаў і маёр Пятровіч, які сьціскаў у правай руцэ атрыманую ад Яна пяцёрку.

– Тут за пару кварталаў есьць вагончык кругласутачны… – Пятровіч паціраў ад радасьці рукі. – Там і затаварымся. Хоць мярзаўчыка якога-небудзь, штоб вкус ва рту напомніць. Праўда, таварышч падпалкоўнік?

Падпалкоўнік зьлёгку кіўнуў, відавочна думаючы пра нешта сваё. Потым спыніўся так рэзка, што Пятровіч, які ішоў побач, спатыкнуўся і ледзь ня грымнуўся на дол. – Што такое, таварышч падпалкоўнік?

– Есьць адно дзельца… – шматзначна прабубнеў пад нос Панкратаў.

– Што за дзельца? Пасрэдзі ночы…

Падпалкоўнік павярнуўся да Пятровіча і амаль усутыч спадылба паглядзеў на яго.

– Тут пад горадам, за рэчкай, маі танкісты ляжат. На краю балота, чатыры экіпажа. У сорак трэцім тут у нас бой был аснавацельны.

– Ага… – працягнуў Пятровіч, відочна ня маючы чаго сказаць, а толькі каб падтрымаць дыялёг.

– Так вот я січас выйду с табой, а патом пабягу туда, за рэчку.

– Зачэм? – Пятровіч усё ж прыдумаў, як яму прадоўжыць размову. Ён вырашыў задаваць пытаньні, што самі сабой вынікалі з пачутага.

– А зацем! Оні ж тожэ павылазілі.

– І што?

– А то! – падпалкоўнік пачынаў злавацца, бо суразмоўца-назола патрапляў сваімі пытаньнямі зусім ня ў тэму. – Оні ж там не ў парадках пахаронены. Шлемафоны абгарэлыя, у аднаго паўгалавы зьнясло, у другога ног нету па калені. Я ж не магу пазволіць, штоб і ані на парад папёрлісь!

– А, ну да, правільна… – Пятровіч са сваёю тактыкай зноў трапіў у тупік.

– Сам знаю, што правільна. Да вот нада мне іх как-та удзяржаць. Да скажу ім, што нет нікакога парада, што новая ўласьць паадмяняла. А ты міня падаждзёш, возле таго сваяго лабаза… Дабро?..

Яны паціху пашкандыбалі далей, нават не паварочваючы галоў у бок Маркі і Яна. Тыя, у сваю чаргу, зрабілі выгляд, што іх няма ні на лавачцы, ні наагул у прыродзе – затаілі дыханьне і не зварухнулі ніводнай часткаю цела, улучна з валаскамі ў ноздрах. Толькі калі дзьве постаці расталі ў цемры за галоўнаю брамай, Марка перавёў дух і працягнуў Яну пляшку, выняўшы яе з-за пазухі. Там яшчэ ацалела грамаў сто каньяку, а гадзіньнік паказваў ужо дваццаць пяць хвілінаў на чацьвёртую.

– Хутка сьвітаньне… – прашаптаў Марка Яну ў самае вуха.

– Ня так яно й хутка, – адказаў той, круцячы пляшку, дзе пітва амаль не засталося.

Удалечыні генэрал прымаў рапарты аб прыбыцьці ад усё новых нябожчыкаў у розных мундзірах. Сярод іх трапляліся і постаці ў цывільным, з ордэнамі, а радзей з ордэнскімі плянкамі на левым баку запалых і нерухомых грудзей.

Марка падняў пляшку над разяўленым ротам і трымаў яе, аж пакуль на язык ня ўпалі трынаццатая й чатырнаццатая кроплі.

– Усё. Больш і алькашы не здабываюць.

Ён ашчадна паставіў пляшку ў цемру пад лаўку, а потым адкаціў яе пяткаю далей.

– Можа, патроху зьліняем? – Ян паглядзеў цераз плячо на Марку. – Пераканаліся ўжо, што яны ўсё ж ёсьць. Значыць, не, што іх усё ж няма. Цьху, зусім заблытаўся. – Ён спрабаваў усьміхнуцца, але адно скрывіў рот. Страх у ягоных вачах нікуды ня зьнік.

Марка мацней сьціснуў плячо малодшага таварыша. Алькаголь абсалютна ня дзейнічаў – думкі былі ясныя і выразныя.

– Можна і ліняць. Але я б яшчэ трохі пасядзеў. Калі ты ня супраць. Хачу пабачыць… – ён асёкся, заўважыўшы, як з-за помнікаў намагаецца дапасьці да алеі нябожчык, якому перад сьмерцю, напэўна, няўдала зрабілі апэрацыю. Галава і левая рука ў яго па чарзе адвальваліся; праваю ён прыладжваў згубленую частку цела назад, але прытрымаць ня мог, бо тады адпадала штосьці іншае. Калі ён дабраўся да генэрала і, дакладваючы, выпрастаўся, то левую руку паклаў сабе пад ногі, бо справіцца зь ёю ўжо ніякім чынам ня мог. Адрапартаваўшы, нябожчык падняў левую руку, але, відаць, стаміўшыся яе прытуляць, проста заціснуў пад пахаю правай. Галаву пры гэтым ён трымаў нерухома і адышоў асьцярожна, амаль што на дыбачках.

– Што ты сабраўся пабачыць? – Ян хацеў, каб Марка закончыў папярэднюю фразу. Ён трохі ачуняў ад страху, прынамсі, вызваліў плячо з-пад Маркавага локця і ўладкаваўся на лавачцы больш вольна.

– Ну, гэта, як у амэрыканскіх фільмах, калі ўранку ўзыходзіць сонца, і ўсе… усе яны пад яго промнямі… пачынаюць дымець, а тады зьнікаюць, памятаеш? – Марка, не зважаючы ні на што, хацеў заставацца дасьледнікам да канца. – Богведама, ці патрапім яшчэ калі нешта падобнае ўбачыць.

Ян кіўнуў, хоць было відаць, што найбольш ахвотна ён даў бы зараз на ўсю моц лататы, каб апынуцца як мага далей ад гэтае лавачкі і ад кладоў.

– Добра, пасядзім яшчэ крыху.

Недзе ў прыватным сэктары падаў голас той самы невідочны певень – глуха й самотна.



* * *
Пад раніцу, як пачало днець, нашы сябры ўжо важылі носам табаку. Яны прахапіліся толькі пры зьяўленьні падпалкоўніка Панкратава, што цягнуў на сабе Пятровіча. Той, несумненна, пасьпеў купіць даўно жаданую чакушку і нават прыняць яе на душу. Каля лавачкі, дзе сядзелі Ян з Маркам, падпалкоўнік прыстоіў адпачыць. Пятровіч апрытомнеў і пачаў прапаноўваць яшчэ адзін свой ордэн за пару грыўняў «на закуску».

– Вось, вазьміце. – Ян раптам успомніў пра два лусьцікі зь селядцом, якія яны захапілі з сабою ў кавярні, і дрыготкай рукою дастаў з кішэні пакунак. Лусьцікі, праўда, зьляпіліся ў адзін, але Пятровіча гэта не зьбянтэжыла, і ён узяўся жаваць «закуску», нават не разгортваючы. Падпалкоўнік амаль нячутна мацюкнуўся скрозь зубы і пацягнуў маёра ў бок шыхтаваньня.

Сонца паднялося ня хутка і не павольна – якраз так, як і павінна ўзыходзіць у вясновую пагодную раніцу. Яго чырвоныя промні, паступова ператвараючыся ў залатыя, сьлізганулі па вяршалінах таполяў, якія абступалі могілкі, потым дацягнуліся ніжэй, да зямлі. Але дзіўна – ніхто зь нябожчыкаў не задыміўся, ня ўпаў, не спалохаўся. Усе яны, засяроджана ўзьняўшы галовы, слухалі каманды генэрала.

– Ты бачыш, – толькі і здолеў прамовіць Марка.

А мерцьвякі тым часам, не сьпяшаючыся, сшыхтаваліся ў калёну па трое і рушылі ў кірунку да галоўнай брамы. Уражаныя й прыгаломшаныя, глядзелі нашы сябры на гэтую працэсію. Уперадзе ішлі генэрал з падпалкоўнікам, а за імі – усе астатнія, хоць і не ў нагу, аднак даволі зладжана. У апошнім шэрагу двое вэтэранаў у цывільным вялі пад рукі Сямёнаўну, што выявілася тут адзінай жанчынаю. Пятровіч пагойдваўся зьлева направа ды сплёўваў абрыўкі сурвэткі, у якую быў загорнуты лусьцік зь селядцом.

Зарыпела жалезная брама, і калёна, выліўшыся з могілак вонкі, павярнула налева, у бок цэнтру, рухаючыся па бязьлюдным у гэты час цэнтральным праспэкце.

Калі Марка зь Янам ачомаліся – а здарылася гэта хвілінаў праз дваццаць – яны падняліся з лавачкі і паціху пакіравалі тудысама, да галоўнага выхаду з кладоў. Размаўляць было цяжка дый не хацелася. Па залітым ранішнім сонцам праспэкце ехала жоўтая «Волга» з папярочным клятчастым грабеньчыкам.

– Таксі! – Марка махнуў рукой, і аўто, гайдануўшыся пустым багажнікам, спынілася.

– С празьнікам, мужыкі! Куда ехаць? – таксіст высунуўся з кабіны ў прачыненае акенца.

– У цэнтар… – Марка па-ранейшаму пачуваўся, нібы ў сьне. Вусны варушыліся павольна, быццам ватныя або плястылінавыя.

– А дзеньгі есьць? – недаверліва прымружыў вока таксіст. – А то вы што-та слішкам на бамжэй пахожы!

Марка дацягнуўся да кішэні і зь зьдзіўленьнем намацаў там усяго адну банкноту. Выцягнуўшы яе, ён убачыў, што гэта дзьвесьце грыўняў.

– Ну не, у міня з такіх здачы ня будзет!.. – закапрызіў таксіст.

І тут Ян рашуча рвануў на сябе дзьверцы з боку пасажыра, рэзка плюхнуўся на сядзеньне і ўпэўненым рухам працягнуў таксісту ордэн Чырвонай Зоркі.

– На прасьпект Пабеды! – амаль што пракрычаў ён. – Трогай, паехалі!..


Пераклаў з украінскай Уладзімер Арлоў

Все началось с того, что я стал героем Германии, мне тогда было 17 и я не должен был участвовать в этой войне, однако канцлер , сидящий в комнате стиля советского импереализма, лично даровал мне это право. Это была уже вторая моя война за немецкую родину и третяя в общем, причем вторую я выйграл самолично, простой перестановкой пушек в квартире. Выйграл за один день. Последний день. Когда уже родители начали собирать вещи. Помню кучи сваленых вещей возле моей пушки. Не помню, как я выйграл, помню, что лишь переместил пушку из одной команты в другую , и волны атак как компьтерная загрузка подходившие в четкие временные рамки сразу же захлебнулись . Не помню и кого я выграл. По моему это был советский союз, может и кто-то другой , все в тумане.
Первую свою войну я помню лучше.На ней я стал героем. Там я был ранен, после чего началис ь эти провалы в памяти. Та война как и эта велась с Францией. Стоя в кабинете канцлера, мне трудно вспоминать о ней. Помню огромный забор , три метра в высоту, с заградительными пиками, такой был у меня на старой квартире на площади Победы. Опят же пушки, рядами стоявшие возле наших солдат, и орды наполеоновских французов, рвавшиеся через забор. Мы выбегали из ворот , атакуя их. Я помню как врубался в толпы франузы, отгоняя их от нашего оплота.
Мне дали героя после ранения и я оказался в госпитале. Там я повстречал медсестру , которая пройдет с о мной до конца. Я еще напишу о ней, пока же я просто начал с ней заигрывать. Имени у нее не было. Она отвечала взаимностью. Она стала причиной моего первого нарушения устава . Всего нарушений было два и сейчас, стоя у канцлера, я мучительно пытаюсь вспомнить второе. Канцлер, чрезвычано толстый величественный мужчина, такого я как то видел на картинке, изображающей прогрессию роста диктатора от худосощного живенкого оратора, до огромНой туши сидящей на плечах народа, спрашивал меня о моих проступках ранениях и подвигах, после чего милостливо разрешил вновь поучаствовать в войне. Я стоял перед ним уже в форме пехотинца первой мировой , уставший солдат, рвущийся в бой. Моя душа жила надеждой новой крови. В общем новость эту воспринял я с радостью и сразу же рванул в бой. Я опять увидел то же забор, своих , почему то вновь наполеоновских коллег. В предвкушении лёгких побед, мы начали разворачиать пушки, начали стрелять и вновь выбегать резать француза. Мой штык винтовка работал исправно, но у французов уже появились модифицированный солдаты. Монстроподобные существа , изрыгающие плазму. Разумеется мы победили.
Я с двумя моими друзьями оказался на корабле. Тут же была и моя медсестричка. Друзья мои, панковатого вида пареньки, которых я никогда не видел, хотели спирта. Медсестричка приносила нам спирт и садилась ко мне на коленки . я бы хотел сообщить канцлеру, о чем мы говорили, но я уже не помню. Временами я возвращался но поле боя, а медсестричка убегала за спиртом. Нас засек помощник капитана. В очередной раз, вернувшись медсестричка сообщила что ее увольняют. Я сказал , что не допущу этого. Я уже был капитаном. До этого я занимал шестерочную дожность оффицера по безопасности. Что ж в моих силах было остановить своего помощника. Вместо этого я вновь оказался на поле боя, где мне пришлось сражаться с левитирующим монстром, представлявшим из себя огромню уродливую летающую голову горгоны-медузы, или скорей голову юнита нежити из игры варкрафт, одного из самых сильных, у которого кишки из тела торчат, те кто играл меня поймут. Я не знаю чем закончилась битва, помню лишь, что сидел на корточках на заборе уклоняясь от ядовитых плеков этого урода.Наверное я как обычно победил.
Потом мы все, оказались на открытом дэке корабля- огрмного, еще больше того, на котором я плавал. Наверное это было где-то в Канаде или Аляске. Я там не был, но слышал что , там очень красиво. Так же красиво было и здесь. К хвосту корабля подходил лайнер класса люкс. Он был в разы меньше, и с дека я мог наблюдатбь загорающих отдыхающих на палубе лайнера. Помнится я подумал, что цены билетов наверное чрезвычайно дорогие. На палубе лежали девушки необычайной красоты, фотографические иконки, несуществующая красота, которую мы обычно наблюдаем на страницах глянцевых журналов. Я утешал свою медсестричку. Я говорил ей , что ее не увольняют, а лишь переводят на новый более дорогой корабль. Мне было наплевать, что я больше ее не увижу.. Медсестричка смирилась и встав на самый край корабле , превратившись в моего коллегу по работе, со взглядом обреченного наркомана , начала делать зарядку. Эти глаза-единственное, что я отчетливо помню. Я сказал, чтоб он был осторожней и не свалился за борт, хотя знал что по-другому быть не может. Я стоял и с нарастающей напряженнойстю ждал, когда же он упадет. Он упал. Не знаю сознательно ли, или нечайно, но потянувшись, он просто сваилися за борт. Вода оказалас в метре от борта корабля и он сложив руки за голову медленно начал удалятся от корабля. Он смотрел на звезды. Хотя я был капитаном, я совершенно ничего не знал . автоматически дернув за какой то шнурок. Взвыла сирена. по идее я надеялся остановит корабль. Тут бытует мнение , что если упадешь спереди или ссзади, выжить у тебя шансов нет. Мне было жалко медсестру. Поначалу я побежал искать помощника капитана, надеясь , что он все сделает за меня, потом же остановившись, я понял , что как капитан должен сам все знать. Просто знания мои лежат в плоскости подсознания. Я побежал повинуясь инстинкту.
Так я встретил Степана. Степан был обычный кочегар , как я подумал при его виде. Напоминал ушедшего в запой водопроводчика. В тельняшке, грязной рубашке с немытой головой и типичными славянскими чертами, Степан управлял движением корабля. . Пункт упрвления, чем то , напоминавший стальной шкаф из советских фантастических фильмов 60-70 годов ,находился в передней его квартиры и имел лишь одну ручку в форме колеса, как я понял регулирующюю движение лайнера вперед и назад. Я приказал степну остановить корабль пояснив , что винты разрубят моего коллего на части.
Пока мы останавливали корабль прошло часа три, тем не менее мы пошли со Степаном вглубь его квартиры , взять багор, чтобы выловить коллегу по работе и прихватить двух его то ли сыновей, то ли племянников. Точно не помню . Здесь начинается самая необычная часть моего повествования,на которой я постараюсь остановится немного подробнее. Квартира Степана была местом необычным. Ее трудно описать словами. Тут смешались мои впечатления от различных хорроров , декораций «Сталкера» Торковского, и воспоминаний из детства квартир моих родственников.. Было чувство, что ее постоянно затапливают.Стены , мокрые, темносерые с обрывками выцветшим обой. Пол, без какого либо покытия, дверные проемы без дверей и рядом обреченный Степан. В первой комнате что-то стряпала его жена-полная некрасивая женщина в красном халате и бигудями. Во второй , на огромной кровати, в нарктоическом опьянении лежала девушка-синеватохудая, голая, с разрезами на руеах и кровью, застывшей кровью возле рта. Девушка была жива, однако существовала в другом мире. В третьей комнате мы нашли тех кого искали- сыновей степана. Эти двое чувачков были похожи на моих корабельных друзей, с той лишь разницей что эти уже вконец сторчались. Их рты тоже были в крови, тела истощены, а руки исколоты. Они сидели за столом, цвета стен, на скамейке. Стол и скамейка напомнили мне то . что я видел в ивс Окрестино. Больше в комнате ничего не было.Чувачки походили бы на девушку, если бы не глаза. Глаза их блестели ненормальным желтым свечением , которое можно увидеть лишь в очередном голливудском трэше . их мучала жажда или ломка, я не знаю .
Мы взяли багор и вместе пошли спасать утопающего. Я не заглянул в оставшиейся две комнаты, меня не интересовало их внутренне содержание, квартира была однотипной. Перед уходом чувачки забежали в комнату к девушке. Наверное она была их сестра. Они закричали, что хотят есть и слюни начали медленно капать у них изо рта. Они отрезали часть кожи с тела девушки, и я заметил, что у нее несколько подобных ран, видимо она была пищей. Положив кожу на хлеб, чувачок начал медленно поедать этот бутерброд, смотря мне прямо в глаза, видимо оценивая реакцию.После этого они начали рассуждать , что такова их природа –педофилов и поедателей плоти . К чувству безразличия примешалось отвращение. Когда мы вышли из квартиры , вдали увидиели моих друзей, таких же как они, только здоровых и агрессивных. У них были одинаковые байки из моего детства, типа секс пистолс или нирвана, я не помню. Они начали перекрикиваться и мои друзья предложили подойти поближе. Однако мне нужна была помощь чувачков и я заббрал их с собой. Те же хотели пойти к моим друзьям, аргументирую это тем, что там им тоже дадут пизды, но при этом заплатят денег. Я не знал почему кто-то должен давать им деньги, но понял, что они знают свою судьбу. По дороге Степан инетрно расказывал что все началось с того, как он впервые насадился. После начался круг извращений, который затянул его так , что уже не выйти. Когда мы пришли на палубу я с удивлением обнаружил, что коллега за это время отплыл, только метров на десять и до сих пор, как бы лежа на диване, наблюдает за звездами. Мы сразу же подцепили его багром. И он , превратившись в красивую медсестричкау, дрожа сидела у меня на коленях, а я обтирая ее большим махровым полоцентцем , шептал ей нежные слова. Одного из чувачков мы насадили на багор . Презирая законы физики чувакчок, висел сейчас в нескольких метрах от нас. Свет его глаз погас, осталось все то же безразличий, такое же как и у большинства людей из повествования. Что стало со вторым я не помню. Помню что за окрестинской скамейкой , на палубе, попивая спирт сидели мои друзя. А я с медсестричкой уеденился немного поодаль, и она дрожала, а капли падали мне на колени. Я сидел и чувстовал сладость от увиденного.
Я стоял и расказывал это канцлеру, а потом я проснулся и придумал совершенно гениальную рецензию и сюжет к квартирной сцене, однко сразу же его забыл. Проклятое ранение.

Растоптанный в хлам, бежал по степи, надеясь хоть где-то время найти. Потом остановился, посмотрел по сторонам , и понял, что все растоптано в хлам. И тут накатила волна одиночества , неразделенное пророчество, вспомнилась- его величество смерть. И вроде и нет ничего тут нового, но безысходность стала другую , уже нет куда вперед смотреть, впереди все растоптано в хлам . остается нырять в океан , там может рыбы укажут путь в новую жизнь ,без давления рока.

Предисловие

Это мой первый рассказ , который я решил начать с предисловия , и возможно последний. Возможно это вообще последние строки которые я пишу , а может быть и нет, кто знает , может я стану прославленным писателем , открывшим новую страницу разлагающейся литературы. Только время покажет. Возможно, также этот рассказ станет самым целостным и достойным моим произведением. Возможно, и нет. Время покажет. Дело в том , что наконец я решил написать что- то действительно значительное и с одной оговоркой. В этом рассказе не будет слово Я. Точнее, этот рассказ будет не про меня, Я в нем присутствовать не буду. Я решил нарушить традицию своего мизерного на данный момент творчества написания рассказов от первого лица , причем своего лица. Итак, в этом рассказе меня не будет. Ни в какой мере. Я еще не знаю о чем он будет, но в нем не будет главного героя . Он будет о людях в целом, о природе , о чем угодно, но только не обо мне. Я решил написать его, дабы утвердится в мысли, что я могу представлять мир не только в контексте своего Я, своего существования, наконец, таки просто своих интересов и потребностей, но и как единицу способную обойтись и без меня. Да и просто, чтобы доказать себе , что я могу думать о ком то другом и что мне не плевать на окружающих. Впрочем, получится ли у меня...



начало
НЕТ.

ТЫ смотришь на закат и видишь рассвет, в лучах зелёного солнца наступает конец, а потом снова восход и так без конца. Там где упала капля , прорастает весна. И солнце играет этой каплей , переливаясь и прячась потом в безразличье , и на душе тут так приторно становится сразу и потом вдруг бац , темнота. А там за горизонтом бежит тонкий ручей, в нем русалки плескаясь в разнообразье бессмысленных, но весьма удобоваримых речей, приходят наконец у конценсусу ну то есть к соглашению , что мир хорош и так , без всяких прегрешений, и что вообще неплохо бы забыть неврастению, и всяких трудоголиков возгласы, что вот работаем работаем а другие пляшут и смеются, а в основном, некоторым, и вовсе наплевать , а мы тут кладем головы а, главное, и нервы, а там всем просто -Наплевать. И тут уже идет саморазвитие и глобальное потепление и чушь , всякая там политика и национальное ущемление, а иногда вот просто хочется забыться и пойти к русалкам, послушать тихо пение , попеть самому и покупаться в волнах теплого моря, где все на свете смешано и нет всех этих горестей, есть только одно великое—ОДИНОЧЕСТВО. Я вижу дуб, сквозь него проходит нить, я вижу по ней бежит моя мысль я вижу и знаю, что тут то я неправ но разве иногда не хочется просто посидеть и помечтать и представить себя в этой иделической атмосфере покоя, когда всё к месту и русалки и рыбалка и ты , и песни завораживающие словно древнегреческого героя , и сердцу они так близки , а на небе висит блюдце-луна, она полная и освещает все вокруг и тебе хочется выть, но не с тоски . а от радости , что вот ты и луна и русалки. И все наконец достигло абсолютной гармонии. А потом ты просыпаешься и видишь дивный сон. В нём ты влюблён в прекрасную нимфу, а самое главное это та взаимность , которая сквозит из ее уст. Она тихо подмигивает тебе расплываясь в волнах сознания , ее очертания навсегда останутся в твоей голове и иногда тебе просто взгрустнется ,что сон прошел и пробуждение тоже, и осталось только одно великое одиночество. Оно навалилось на тебя, но и ты не дурак ты желаешь освободить вольную шею, а в общем то надо ли писать кто меня поймет, много ли таких.? Те кто поймут справятся ли ? в бунте своем найдут лишь одно они утешение –глобальный эгоизм, то, что всегда объединяло нас, Но все как всегда встанет на свои места , и ты и блюдце и луна и все подчеркнуто Одиночеством сверх меры, тем что тебя уже не усугубляет ведь твой эгоизм ведет к успокоению и мании величия, недаром великие сходят с ума, я уж молчу об обыденном . И так лежа по ночам в постели ты думаешь только о себе, тебе не интересно уже окружающее , тебя не интересует атмосфера, тобой руководит молчание. Молчание. Правда луна завораживает. Когда она блюдце конечно. И хочется выть, но уже от тоски и психофизической грусти накрывающей тебя все чаще и чаще. И твое лицемерие и пренебрежение к другим растет с каждым днём и вскоре ты ради только одного самоуважения начинаешь глупо улыбаться в ответ и отвечать односложно да или нет , и то чтобы просто не опустится в своих собственных глазах иначе ты и вовсе проходил бы мимо с пустым взглядом. Твой удел молчание и одиночество. А эти люди смотрят на тебя, в общем, то мимо тебя, потому что для них ты – пустота . ты пустота для всего. Потому что сам ты пустой, ЭТО ТВОЙ СОЗНАТЕЛЬНЫЙ ВЫБОР, ТВОЙ БУНТ ПРОТИВ ОБЩЕСТВА, твое эго и твое нисхождение и знаешь, такой ты нравишься мне. Ты нравишься мне больше потому что всегда интереснее смотреть вглубь бездонной пустоты, предпочитая ее маленьким примитивным равнинам. И это все я пишу о себе. Забросайте меня камнями если хотите я не обращу на них внимание, я пою оду себе, лишь потому что никто больше ее не споет, но мне и не надо. Я самодостаточен в своем эгоизме и пренебрежении и вы меня нисколько не волнуете, хотя как то я увидел фотографию клоуна . ЕЕ показала мне одна девушка Я видел его бездонные грустные глаза.. И я понял , что к его мнению стоило б прислушаться . но много ли таких?